Latar Belakang

Vaccine Management System (VMS) merupakan salah satu projek rintis yang dikenalpasti dalam Pelan Hala Tuju Teknologi Blockchain Negara. VMS telah dibangunkan oleh Syarikat MIMOS Berhad berasaskan platform hyperledger fabric blockchain. Sistem ini memastikan tadbir urus yang cekap dalam pengurusan vaksin Covid-19 bagi menyokong pelaksanaan Program Imunisasi Covid-19 Kebangsaan (PICK). VMS direka untuk mencegah individu daripada menerima vaksin palsu serta mampu menjana sijil vaksinasi digital. Selain itu, sistem ini merekodkan pergerakan vaksin Covid-19 dalam keseluruhan rantaian bekalan daripada pengilang sehingga vaksin tersebut diberikan kepada orang ramai di Pusat Pemberian Vaksin (PPV). Inisiatif ini memastikan keberkesanan dan keselamatan vaksin dan penerimanya di samping menyimpan dan menerbit maklumat vaksinasi bagi tujuan merentas sempadan dan perjalanan. Sistem ini boleh diperluaskan bagi penggunaan pelbagai jenis vaksin pada masa hadapan.

Projek ini disokong sepenuhnya oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM), kementerian yang dimandatkan untuk melaksanakan program vaksinasi COVID-19. VMS membolehkan:

• Pergerakan vaksin di sepanjang proses rantain bekalan dijejak sehingga ke penerima vaksin
• Kebolehkesanan berdasarkan nombor siri bagi mengenalpasti penerima vaksin
• Status vaksinasi dikemukakan kepada pihak berkuasa dalam bentuk Sijil Vaksinasi Digital sekiranya diperlukan 
• Pemalsuan vaksin dikekang
• Semakan status vaksinasi bagi mendapatkan dos vaksin susulan
• Membolehkan pengguna untuk memberikan maklum balas atau laporan melalui aplikasi MySejahtera sekiranya mengalami sebarang gejala akibat daripada vaksinasi

Pelaksanaan VMS menyokong inisiatif Sustainable Development Goal 8 (SDG 8) – Pekerjaan Yang Sesuai dan Pembangunan Ekonomi dan SDG 9 – Membina infrastruktur kukuh, mempromosikan industri yang menyeluruh dan mampan serta merangsang inovasi.

Reka Bentuk Sistem

VMS terdiri daripada dua bahagian; Pengesanan Logistik Vaksin (VLT) dan Pasca Vaksinasi & Bukti Vaksinasi (POV) seperti di Rajah 2.1 dan 2.2. Pengesanan Logistik Vaksin digunakan oleh Bahagian Program Perkhidmatan Farmasi (PPF) dan disepadukan dengan Sistem Maklumat Farmasi (PhIS) dan Sistem Maklumat Farmasi Klinik (CPS) manakala Bukti Vaksinasi dilaksanakan melalui MySejahtera.

Rajah 2.1: Fasa VLT dan POV dalam VMS

Rajah 2.2: Model Pelaksanaan Pengesanan dan Penjejakan (VLT)

Rajah 2.3 menggambarkan proses apabila seseorang individu itu menerima vaksin di PPV. Individu tersebut mengimbas kod GS1 menggunakan aplikasi MySejahtera. Data akan dihantar ke pelayan VMS melalui sistem MyVAS. Data tersebut mengandungi maklumat kod yang diimbas, terdiri daripada nama penerima, nombor kad pengenalan, lokasi PPV dan nama pegawai perubatan

Rajah 2.3: Model Pelaksanaan POV

Rajah 2.4 menggambarkan aliran aktiviti apabila pihak berkuasa tempatan mengesahkan sijil vaksinasi individu. Pihak berkuasa mengimbas kod QR yang dipaparkan dalam aplikasi MySejahtera menggunakan aplikasi Vaccine Certificate Verifier untuk mendapat pengesahan data daripada pelayan VMS.

Rajah 2.4: Vaccination certificate verification execution model

Arkitekstur Pengaturan

Arkitekstur sistem peringkat tinggi adalah seperti dalam Rajah 2.5. Dalam sistem VMS, tiga nod diletakkan di Pusat Data Sektor Awam (PDSA) Bandar Enstek, Cyberjaya dan Kulim Hi-Tech Park yang disambungkan melalui rangkaian MyGovnet. VMS menggunakan teknik Eropah bagi proses kesan dan jejak dan disepadukan dengan sistem PhIS/CPS dan MyVAS.

Rajah 2.5: Arkitekstur sistem peringkat tinggi VMS

Integrasi VMS bersama MyVAS dan PhIS

MyVAS merupakan sistem bahagian belakang bagi MySejahtera dan ia diintegrasikan dengan VMS bagi tujuan pengesanan vaksin. VMS menghantar empat paramer ke pelayan MyVAS, iaitu nama penerima, nombor kad pengenalan, nama pegawai perubatan dan lokasi PPV. Integrasi dengan PhIS pula membolehkan VMS mendapatkan maklumat vaksin bersama nombor siri yang dimasukkan oleh pegawai farmasi. PhIS akan menguruskan proses pendaftaran maklumat vaksin ke dalam VMS dan VMS akan menjalankan proses pengesahan nombor siri. 

Kelebihan

• Sistem pengesanan vaksin membolehkan proses penjejakan vaksin dan mencegah penyelewengan dalam rantain bekalan vaksin.
• Sistem yang sistematik bagi pelancaran vaksinasi nasional. Sistem ini memastikan penerima vaksin menerima vaksin yang tulen dan betul pada masa yang ditetapkan
• Mencegah pemalsuan vaksin
• Sistem yang teguh bagi penerbitan sijil vaksinasi digital sebagai keperluan mandatori dalam passport kesihatan digital 
• Mencegah penerbitan sijil vaksinasi